TONI CARAMUŞAT”,UN YIS NIBITISIT – di Irina ş-Lifteri Naum

„TONI CARAMUŞAT”,UN YIS NIBITISIT
di Irina ş-Lifteri Naum
Tu 24.10.2013, la sihatea 19:30 fum
câlisiţ di TOMA ENACHE la premiera di gală a filmului artistic “NU HIU FAIMOS, AMA HIU ARMÂN”

Tu 24.10.2013, la sihatea 19:30 fum câlisiţ di Toma Enache la premiera di gală a filmului artistic “Nu hiu faimos, ama hiu armân”. Spectacolu s-ţânu la sala ProCinema dit chentrul a Bucureştiului. Armâñ mulţâ ş-di iuţido. Alâxiţ ş-armâtusiţ ca ti ună salami gală. Televiziuñ di Bucureşti. Noi doil’i, cari vâ angrâpsim ş-nica nâscânţâ ca noi earam alâxiţ tu strañili armâneşţâ. Aşi nă ariseaşti pi noi s-li tiñisim evenimentili armâneşţâ. Ninti di spectacolu dit sală fu un alithea spectacol tu holu mari ditu intrata a cinematograflui. Di nastânga parti, un afiş mari cu reclama a filmului ş-tu mesi di afiş Toma Enache zuyrăpsit şi el yiu, cu a lui nicuchiră Cătălina, ş-cu “birbeclu al tati” Andunici, hiilu a lui cari umplu trei añ ş-u lo pi patru,tuţ alăxiţ di sârbâtoari s-ti l’a haraua şi fâţea cadhuri cu oaspiţl’I yiniţ la premieră. Feaţim ş-noi caduri cu Toma. Cum earam alăxiţ tu armâneşţâ feaţiră mulţă cadhuri cu noi ş-nâ filmară televiziuñli cari eara aclo.Nă andămusim tu hol cu mulţă di soţl’ia noştrâ di cari nâscânţ giucară tu filmul al Toma. Aclo eara Pap Santa, cu cârlibana ântru mână, Vasili Topa, cu nicuchira a lui Lenuş, Stelică Ianuşi, cu a lui nicuchiră avocata Lenuş, profesoara Tana Mina, poeta Kira Iorgoveanu Manţu, poeta Clarissa Cavachi, d-na Tudora Paris, Iancu
Mataranga, profesoara Magda Stavrositu cu a l’ei nicuchir, cântătoarea Sirma Granzulea,
tinira cercetatoare şi cantatoari Flori Costea, Vasili Bleţa, dit Gârţie, d-na profesoară Nuşi-Vintilă, cercetătoareaManuela Nevaci, Manuela Peanci cu hiilu a l’ei ş-mulţâ alţâ.
Noi earam deadun cu hil’a a mea Corina ş-nipoatili Tani ş-Mădălina. Spectacolu ahurhi la sihatea 20:00. Pi sţenă s-alină Toma Enache, regizor, actor principal şi co-sţenaristu. Nă pirmitusi cu pţâni zboară cum lu adră filmul ş-lă haristusi asponsorlor principali: Custică Canacheu,Victor şi Giovanni Becali, Gigi Becali, Gică Hagi ş-mulţă alţâ. Pit aţel’ mulţăl’ earam ş-noi cari vă angrâpsim, cari fum ningă Toma di cându prâxea ti filmu. Tora, di ţi easti zborlu tu filmu va s-videţ cându s-nidzeţ la cinema. Easti protlu filmu azburât pi armâneaşti.La aestu filmu faţi s-ducă tuţ armâñl’i, di iuţido, s-veadă că şi un popul ñic, ama cu mari inimă, cultură ş-hari poati s-facă un filmu tiñisit. Lu avdzâm pi Toma prota oară că azbura ti un filmu cari va s-lu facă,ş-lipseaşti s-lu facă, năpoi cu 13 di añ. Yinea pi la mini, oaspi la companie, cu Alexandru Zicov, studentu la regie, Bucureşti, şi-ñ spunea că doil’i vor s-facă un filmu artistic armânescu. Tu aţel chiro eara maşi vreareaş-umutea ti un filmu artistic. Lipseaututi: sţenariu, actori, aparatură, (mehanii) şi puşţăl’ di păradz, fără di cari nu s-faţi
ţiva, cum dzăţi zborlu, “niţi calea nu poţ s-u treţ ma s-nu ai păradz”.Eara tu anlu 2000 cându Toma anyisa cum va-l facă filmul. Di atumţea Toma
feaţi piesi di teatru pi armâneaşti ş-pi limba română, piesi di teatru radiofonic,cu cari amintă ş-un premiu internaţional. Piesili di teatru fapti di Toma fură giucati tu Românie di theatriñ cu numi avdzâti. Aţeali pi armâneaşti fură giucati pituarmânami tu Românie, tu Vâryârie, tu
R.Machidunia, tu Arbinişie ş-tu Gârţie.Piesili al Toma fură giucati ş- tu alti vâsilii pân tu SUA. Dupu ţi s-bitisi filmul Toma călisi pi sţenă actorl’i cari giucară şi aţel’ cari luagiutară
s-ascoată tu migdani protlu filmu armânescu. Pitu actori eara ş-dl. Rudy Rosenfeld, cari s-alăvdă că esti prota oară pi plan mondial cându un theatrin uvreu ari un rol pi armâneaşti.
Cantautorlu Dini Trandu eara vinit tâş ditu Amirichie. Tu añl’i 1970 dini Trandu cânta la TV tu Românie. Tu aţel chiro Toma Enache s-trâdzea azvarna pitu strozmă.
Vini oara, pisti 40 di añ ca Toma Enache s-facă protlu filmu ş-Dini Trandu s-cântă prota oară tu un filmu armânescu, iu cântară şi Stelu Enache ş-Mara. Ovidiu Lipan, cari cu orchestra a lui âl feaţi cunuscut tu lumi, cu spectacoli şi dauă CD-uri pi cântătorlu armân Stelu Enache, s-alinăş-el pi sţenă ş-u spună vrearea ti armâñ.
Fudzim di la cinema cu suflitlu âmplin di harauă câ bânăm s-videm ş-ahtari thamă: un filmul armânescu, zburât pi armâneaşti, adrat di un armân ş-tu cari nai ma mulţâl’di interpreţ suntu armâñ. Toma nă spusi că aestu filmu fu selectat ş-tu un festival.Al’ urăm sucţes şi s-amintă nai ma marlipremiu.
Bâgăm tu titlu câ easti un yis nibitisitu. Lipseaşti să spunem ş-câţe. Toma spuni tu filmu, tu protili sţeni că regizorluToni Caramuşat amintă un mari premiu tu Amirichie, ti filmu documentar. Ama premiulToma poati s-lu amintă prota oară tu Românie. Yislu a lui va s-bitisească cânduToma va s-amintă un mari premiu tu SUA. Tora Toma easti un om tu puteari, pi la giumitatea a banăl’ei. Ari chiro s-agiungă avdzât şi s-l’ia un premiu ş-tu SUA. Şi aclo lipseaşti sâ s-avdă că armânamea ari un regizor cu mari hari. Câdu v-angrâpsimnoi him Sinaia iara Toma urdină pitu armânami s-lu spună filmul. Ază easti Ayiu Dimitri. Sinaia easti ună dzuuă pisimă,ţerlu limbid, soarli anyiliceaşti pi ţer.Vimtul bati pi-anarga. Alăsăm automobilu
tu ubor ş-u lom pripadi câtâ ţentru. Imnăm multi sihăţ. Prândzâm pi unăterasă iu soarli nă angâldza pâltărli. U lompripadi până acasă, cali di pisti dauă sihăţ.Vinimu acasă, scoasim measa şi stoalili piterasă, nă feaţim câti un café, lom ş-una chelchi di yinu albu, cari easti bun cându âl beai câti niheamă şi lu priimñi pit gură, ninti ca s-ducă pi gârgâlan.Ascoasim computerlu dit ceantă, Irina lu-apreasi şi ahurhim s-angrâpsim. Chirolu treaţi ayoña, soarli ascăpită pisti munti, tu ubor s-aştirnu aumbra, di pri munti dipusi ună livă araţi, aşi că nă lom lucărli, nă alinăm ân casă ş-u bitisim pirmitusearea di ma-nsus.
Nă ariseaşti să angrăpsim cu dor ş-mirachiti Armânami.